Stratejik Yatırım Kararı
Büyük İkilem: Franchise Almak mı, Kendi Markanızı Yaratmak mı? Yatırımcı İçin Kârlılık Analizi
Kreş yatırımında franchise modeli başlangıçta “hazır reçete” gibi görünür: marka bilinirliği, operasyon şablonu, eğitim sistemi
ve pazarlama dili hazırdır. Ancak bunun karşılığında çoğu senaryoda ciro üzerinden royalty/isim hakkı bedeli,
çeşitli zorunlu satın alımlar ve merkeze bağlılık oluşur.
Kendi markanızı kurmak ise daha fazla planlama ve sistem kurulum disiplini ister; fakat doğru kurgulandığında
katma değerin tamamı yatırımcıda kalır.
Franchise modeli “hız + standart” sağlar; kendi marka modeli ise “kontrol + varlık biriktirme” sağlar.
Buradaki doğru seçim; yatırımcının risk iştahına, sermaye planına, bölgesel rekabete ve en önemlisi
uzun vadeli çıkış stratejisine göre değişir.
Franchise veren kurumlar çoğu zaman şu vaadi öne çıkarır: “Tabelayı as, kayıtlar gelir.”
Ancak güncel dinamiklerde veli, yalnızca logoya değil; okulun yerel yönetim kalitesine, öğretmen kadrosuna,
iletişim şeffaflığına ve “güven” hissine bakar. Yani artık “tabela” tek başına kayıt garantisi değildir.
Bu rehberin amacı bir modeli “iyi”, diğerini “kötü” ilan etmek değil;
iki modelin kârlılık, kontrol, risk ve marka değeri açısından röntgenini çekip yatırım kararını netleştirmektir.
İçindekiler: Karşılaştırmalı Analiz
1. Matematiğin Gerçeği: Royalty (Ciro Payı) Hesabı
Franchise sisteminde yatırımcıların en çok yanıldığı nokta şudur: “Asıl maliyet giriş bedelidir.”
Oysa asıl büyük maliyet, yıllara yayılan royalty/ciro payı ve buna eşlik eden
zorunlu harcamalardır (merkezin belirlediği tedarik, yazılım, eğitim, denetim, pazarlama katkı payı vb.).
Üstelik bu bedeller çoğu modelde kâr üzerinden değil, ciro üzerinden alınır.
Görünmeyen Maliyet: 10 Yıllık Royalty Etkisi
Örnek senaryo (temsili): Yıllık cirosu 20.000.000 TL olan bir kreş düşünelim.
Royalty oranı %8 ise:
- Yıllık royalty: 20.000.000 TL × %8 = 1.600.000 TL
- 10 yılda (enflasyon hariç): 16.000.000 TL
- Ek etkiler: Zorunlu alım/denetim/yazılım gibi kalemlerle bu toplam daha da büyüyebilir.
Kendi markanızda bu bütçe işletmede kalır: öğretmen kalitesine, pazarlamaya, ikinci şube hazırlığına veya
kriz tamponuna dönüştürülür. Yani “royalty”, çoğu yatırımcı için sadece gider değil,
aynı zamanda büyüme hızınızı düşüren fırsat maliyetidir.
2. “Marka” Miti: Tabela mı Kayıt Yapar, Sistem mi?
Eğitim “lokal” bir iştir. Veli çocuğunu eve yakın, güven veren, şeffaf ve düzenli ilerleyen bir kuruma emanet eder.
Zincir marka; ilk temas güvenini artırabilir ama kaydı sürdüren şey genellikle günlük operasyon kalitesidir:
öğretmen kadrosu, iletişim dili, sınıf yönetimi, hijyen disiplini ve kriz yönetimi.
Veliler karar verirken çoğu zaman şu sırayı takip eder:
Güven → Tavsiye → Öğretmen kalitesi → Fiziksel ortam → İletişim & şeffaflık.
Marka ismi tek başına güçlü olsa bile; kötü yönetim, zayıf kadro veya vasat iletişim, markanın etkisini hızla eritir.
Tersine; güçlü bir sistemle kurulan yerel marka, kısa sürede kendi “tavsiye zincirini” oluşturur.
3. Çıkış Stratejisi (Exit): Okulu Satarken Kim Kazanır?
Yatırım sadece “aylık kâr” değildir. Asıl oyun çoğu zaman varlık biriktirme ve satılabilir değer üretmektir.
Bir gün okulu devretmek/satmak istediğinizde iki modelin farkı netleşir:
Franchise Modelinde
Alıcı çoğu zaman “markayı satın almaz”, çünkü marka sizin değildir; siz kullanım hakkına sahipsiniz.
Devirde merkezin onayı, devir bedeli ve yeni sözleşme koşulları gündeme gelir.
Bu da pazarlık gücünü azaltabilir.
Kendi Markanızda
Alıcı, işletmenin yanında marka değerini (itibar, tavsiye ağı, dijital varlıklar, sistem dokümantasyonu,
ekip kültürü) satın alır. Bu da satış değerini artırır ve kontrol sizde kalır.
4. 3. Yol: Danışmanlık Destekli Kendi Markanız
Birçok yatırımcı franchise’ı şu nedenle seçer: “Eğitimci değilim; sistemi bilmiyorum; hata yapmak istemiyorum.”
Buradaki ihtiyacı doğru okuyalım: yatırımcı aslında “marka kiralamak” değil,
kurumsal sistem satın almak ister.
Danışmanlık destekli modelde hedef şudur:
franchise’ın sunduğu standardı kurmak (müfredat, SOP, kadro, iletişim, pazarlama, ölçüm),
ama royalty ödemeden markayı ve varlığı yatırımcıda bırakmak.
Danışmanlık Destekli Kendi Marka
- Size özel kurumsal kimlik ve marka dili
- Müfredat + eğitim sistemi kurulumu
- Öğretmen seçimi/oryantasyon ve standartlar
- Operasyon & kalite SOP’ları (denetlenebilir)
- Pazarlama sistemi + ölçüm (lead → kayıt)
- Royalty: %0
Franchise Modeli
- Kullanım hakkı (marka sizin değil)
- Standart ve çoğu zaman esnek olmayan yapı
- Merkeze bağımlı karar mekanizması
- Royalty + katkı payları + zorunlu harcamalar
- Devir/satış süreçlerinde ek koşullar
- Royalty: Sürekli
5. Karar Tablosu: Artılar, Eksiler ve “Hangi Yatırımcı İçin?”
| Kriter | Franchise | Kendi Marka (Sistem Kurulum Destekli) | Kimler İçin Daha Uygun? |
|---|---|---|---|
| Başlangıç Hızı | Daha hızlı açılış kurgusu | Planlama + kurulum disiplini gerekir | Zaman baskısı çok yüksek yatırımcı |
| Sürekli Ödeme | Royalty + olası katkı payları | %0 royalty | Kârlılığı büyütmek isteyen yatırımcı |
| Esneklik | Merkez politikalarıyla sınırlı | Bölgeye göre optimize edilir | Butik/premium konum isteyen yatırımcı |
| Marka Varlığı | Marka sizin değil | Marka sizin varlığınız | Exit/satış hedefi olan yatırımcı |
| Risk Yönetimi | Sistem hazır; risk algısı düşük | Sistem kurulursa risk yönetilebilir | Doğru ekiple ilerleyen yatırımcı |
Franchise mı, Kendi Markanız mı? Sizin Senaryonuz İçin Netleştirelim
Royalty oranı, ciro hedefi, bölgesel rekabet, fiyat stratejisi ve 5–10 yıllık çıkış planı…
Bu parametreler netleşmeden “hangi model daha kârlı” sorusuna doğru cevap verilemez.
Kurumunuzun şartlarına göre karşılaştırmalı analiz yapmak ve kararınızı güvenle vermek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
